Duurzaam bouwen is de manier om gebouwen te maken die minder schade aan het milieu toebrengen. Niet alleen nu, maar ook in de toekomst. Steeds meer mensen kiezen bewust voor een woning of gebouw dat zuinig omgaat met energie en grondstoffen. En dat is geen toeval. De bouw is een van de sectoren die veel energie en materialen verbruikt. Door dit anders aan te pakken, kun je als bouwer of eigenaar echt het verschil maken. Maar wat houdt het precies in, en hoe werkt het in de praktijk?
Materialen die het milieu ontzien
Een groot deel van de milieuwinst bij duurzame bouw zit in de keuze van materialen. Traditionele bouw maakt veel gebruik van beton en staal. Die materialen kosten veel energie om te maken en zijn moeilijk te hergebruiken. Bij milieuvriendelijk bouwen kijk je naar hernieuwbare en recyclebare grondstoffen. Hout uit verantwoord beheerde bossen is een goed voorbeeld. Het groeit terug, slaat CO2 op en is na gebruik opnieuw te gebruiken of te verwerken. Stro, hennep en leem zijn andere materialen die steeds vaker opduiken in duurzame projecten. Ze zijn van nature beschikbaar, goedkoop te verwerken en hebben een lage milieubelasting. Ook verf verandert mee. Waar vroeger verf op oliebasis de standaard was, zie je nu steeds vaker verf op waterbasis en verven met minder schadelijke stoffen. Die zijn beter voor de luchtkwaliteit binnen en buiten het gebouw.
Energie besparen door slim te ontwerpen
Een goed ontworpen gebouw heeft veel minder energie nodig dan een traditioneel gebouw. Dat begint al bij de oriëntatie op het perceel. Een huis dat op het zuiden gericht is, vangt meer zonlicht op en heeft daardoor minder kunstmatige verwarming nodig in de winter. Goede isolatie in daken, muren en vloeren zorgt ervoor dat warmte binnenblijft. Drievoudig glas in de ramen vermindert warmteverlies nog verder. Ventilatie met warmteterugwinning haalt verse lucht naar binnen zonder dat de warmte verloren gaat. Zonnepanelen op het dak of een warmtepomp als verwarmingssysteem zijn populaire technieken om gebouwen energieneutraal te maken. Een energieneutraal gebouw wekt net zoveel energie op als het verbruikt. Dat is het streven bij veel nieuwe projecten in Nederland, want de overheid stelt steeds strengere eisen aan de energieprestatie van nieuwe gebouwen.
Gezonder wonen voor bewoners
Milieuvriendelijk bouwen is niet alleen goed voor de planeet, het is ook beter voor de mensen die er wonen of werken. Gebouwen die goed geventileerd zijn en waarbij geen schadelijke stoffen zijn gebruikt in de afwerking, zorgen voor een gezonder binnenklimaat. Veel traditionele bouwmaterialen bevatten stoffen die de luchtkwaliteit binnenshuis verminderen. Denk aan bepaalde lijmen, laminaat of verf die vluchtige organische stoffen afgeven. Bij een gezonde woning let je op materialen zonder zulke stoffen. Natuurlijke materialen zoals hout, kurk en leem reguleren ook de vochtigheid in een ruimte van nature. Dat vermindert de kans op schimmel en geeft een aangenamer gevoel. Bewoners van duurzaam gebouwde woningen geven vaak aan dat ze comfortabeler wonen en minder last hebben van tocht of temperatuurschommelingen.
Verbouwen als kans voor een groenere woning
Niet iedereen bouwt een nieuw huis. Voor veel mensen is verbouwen de manier om hun woning te verduurzamen. Een bestaande woning aanpakken kan stap voor stap. Beginnen met dakisolatie is vaak de meest rendabele stap, omdat warmte voor een groot deel via het dak ontsnapt. Daarna kunnen vloer en muren volgen. Het vervangen van een oude cv ketel door een warmtepomp of hybride systeem vermindert het gasverbruik sterk. Zonnepanelen zijn inmiddels betaalbaar voor veel huishoudens en verdienen zichzelf terug in een aantal jaar. De overheid biedt subsidies en leningen aan om dit soort aanpassingen te stimuleren. Via het Warmtefonds kun je als huiseigenaar renteloos lenen voor energiebesparende maatregelen. Dat maakt de stap naar een groenere woning kleiner, ook als je nu niet het geld hebt om alles in één keer te betalen.
Veelgestelde vragen
Is duurzaam bouwen duurder dan traditioneel bouwen?
De aanschafkosten van een duurzaam gebouwd huis liggen soms hoger dan bij traditionele bouw. Dat komt door de prijs van betere materialen en technieken. Op de lange termijn zijn de kosten vaak lager, omdat je minder uitgeeft aan energie en onderhoud. De hogere investering aan het begin betaalt zich dus terug door lagere maandelijkse lasten.
Welke subsidies zijn er beschikbaar voor energiebesparende maatregelen?
Voor energiebesparende maatregelen in bestaande woningen zijn verschillende regelingen beschikbaar in Nederland. De ISDE subsidie vergoedt een deel van de kosten voor onder andere warmtepompen en zonneboilers. Via het Warmtefonds kun je renteloos lenen voor isolatie en andere maatregelen. Het is verstandig om via de website van de Rijksoverheid te checken welke regelingen op jouw situatie van toepassing zijn.
Wat is een energieneutrale woning precies?
Een energieneutrale woning wekt op jaarbasis evenveel energie op als ze verbruikt. Dat gebeurt bijvoorbeeld door zonnepanelen te combineren met een goed geïsoleerde schil en een warmtepomp. Het verschil met een energiezuinige woning is dat een energieneutrale woning de eigen energievraag volledig zelf opwekt, zonder fossiele brandstoffen.
Kan ik ook een oudere woning volledig verduurzamen?
Een oudere woning volledig verduurzamen is mogelijk, al vraagt het soms meer aanpassingen dan bij een nieuw gebouw. Stap voor stap isoleren, de verwarmingsinstallatie vervangen en zonnepanelen plaatsen zijn de meest gebruikte routes. Een energieadviseur kan helpen bepalen welke volgorde het meeste oplevert voor jouw specifieke woning.