Intrinsieke motivatie betekent dat je iets doet omdat je de activiteit zelf interessant, prettig of uitdagend vindt. Je leest bijvoorbeeld over een onderwerp omdat je nieuwsgierig bent, of doet een yogaoefening omdat je plezier hebt in de beweging. De activiteit zelf is dan de reden om ermee bezig te zijn.
Dat is iets anders dan een activiteit doen voor een beloning of om een doel te bereiken. Beide redenen kunnen je in beweging brengen, maar ze werken niet op dezelfde manier.
Hoe herken je intrinsieke motivatie?
Je bent intrinsiek gemotiveerd als je tijdens een activiteit interesse of plezier ervaart. Je hoeft niet voortdurend aangespoord te worden en je zou er vaak ook mee doorgaan als niemand je ervoor beloont.
Dat betekent niet dat alles vanzelf gaat. Ook iets wat je graag doet, kan moeilijk zijn. Je kunt bijvoorbeeld een nieuwe taal interessant vinden en toch moeite hebben met de grammatica. De uitdaging kan juist deel uitmaken van het plezier, zolang die niet te groot wordt.
Deze voorbeelden laten zien hoe motivatie van binnenuit eruit kan zien:
- Je maakt muziek omdat je het leuk vindt om met klanken te experimenteren.
- Je leest over een onderwerp omdat je wilt ontdekken hoe het werkt.
- Je maakt een wandeling omdat je geniet van het lopen en de omgeving.
- Je probeert een nieuwe yogahouding omdat je de beweging interessant vindt.
Dezelfde activiteit kan voor iemand anders een andere reden hebben. De één wandelt omdat die het prettig vindt, de ander vooral omdat die een gezondheidsdoel wil halen. Het gaat dus niet alleen om wat je doet, maar ook om waarom je het doet.
Het verschil met extrinsieke motivatie
Bij extrinsieke motivatie doe je iets vanwege een gevolg buiten de activiteit zelf. Dat kan een beloning zijn, maar ook het voorkomen van straf of het bereiken van een persoonlijk doel.
Stel dat je een cursus volgt. Vind je de lessen zelf boeiend, dan is dat een intrinsieke reden. Volg je de cursus vooral om een diploma te halen, dan is dat een extrinsieke reden. Je kunt ook allebei ervaren: je vindt de lessen interessant én wilt het diploma graag behalen.
Extrinsieke motivatie is niet altijd iets wat een ander je oplegt. Je kunt zelf kiezen om iets te doen omdat je het resultaat waardevol vindt. Je doet bijvoorbeeld oefeningen omdat je soepel wilt blijven, ook als je de oefeningen niet zo leuk vindt. Die keuze komt uit jezelf, maar het doel ligt buiten de activiteit.
Daarom maken deskundigen ook onderscheid tussen autonome motivatie en motivatie door druk. Autonoom betekent dat je achter je keuze staat. Intrinsieke motivatie hoort daarbij, maar ook een persoonlijk doel kan een zelfstandige keuze zijn. Doe je iets vooral uit angst voor kritiek of schuldgevoel, dan ervaar je eerder druk.
Wat helpt om intrinsieke motivatie te laten groeien?
Je kunt interesse niet afdwingen, maar je kunt wel omstandigheden maken waarin die makkelijker ontstaat. Volgens de zelfdeterminatietheorie spelen drie behoeften daarbij een rol: autonomie, competentie en verbondenheid.
- Autonomie: je ervaart ruimte om zelf te kiezen hoe je iets aanpakt. Kies bijvoorbeeld een onderwerp dat je nieuwsgierig maakt, in plaats van alleen te doen wat een ander verwacht.
- Competentie: je merkt dat je iets kunt leren of verbeteren. Een opdracht die past bij je niveau geeft ruimte om vooruitgang te ervaren.
- Verbondenheid: je voelt je gezien en gesteund door anderen. Een docent die luistert naar je vragen of een groep waarin je jezelf kunt zijn, kan helpen om betrokken te blijven.
Deze omstandigheden zijn geen garantie dat je een activiteit leuk gaat vinden. Ze maken het wel makkelijker om interesse te ontdekken en vast te houden. Wat werkt, verschilt per persoon en per situatie.
Zo stimuleer je je eigen interesse
Wil je ontdekken of een activiteit je van binnenuit motiveert? Begin dan niet met de vraag hoe je jezelf harder kunt laten werken, maar met de vraag wat je eraan aantrekt. Misschien vind je het prettig om iets te maken, een probleem op te lossen of een beweging te leren.
- Geef jezelf keuze. Probeer een andere vorm, plek of aanpak. Vind je een groepsles onprettig, dan past zelfstandig oefenen misschien beter.
- Maak de uitdaging passend. Is iets te makkelijk, voeg dan een kleine uitdaging toe. Is het te moeilijk, maak de eerste stap eenvoudiger.
- Let op wat je tijdens de activiteit ervaart. Merk op welk onderdeel je nieuwsgierig maakt of voldoening geeft, niet alleen wat het uiteindelijk oplevert.
- Gun jezelf tijd om te oefenen. Iets nieuws is in het begin vaak onwennig. Naarmate je het beter begrijpt, kan het ook interessanter worden.
- Laat ruimte voor verandering. Wat je eerder leuk vond, hoeft niet altijd bij je te blijven passen. Een andere activiteit proberen is geen mislukking.
Een beloning kan helpen om ergens aan te beginnen, maar is niet altijd nodig. Als je iets al graag doet, kan veel nadruk op een prijs of beoordeling de aandacht juist verleggen van het plezier naar de beloning. Dat gebeurt niet bij iedereen en niet in elke situatie.
Intrinsieke motivatie bij leren en op het werk
Bij leren kan nieuwsgierigheid een ingang zijn. Vind je een onderwerp droog, probeer dan een vraag te bedenken waarop je zelf het antwoord wilt weten. Een leerling die graag wil begrijpen waarom planten groeien, kan daardoor meer interesse krijgen in een biologieles. Keuze in een opdracht, passende hulp en ruimte om fouten te maken kunnen ook bijdragen.
Op het werk kun je plezier halen uit een taak zelf, zoals een vraagstuk uitzoeken of iets ontwerpen. Een salaris is een reden om te werken, maar sluit niet uit dat je bepaalde taken ook interessant vindt. Kijk welke onderdelen je aandacht trekken en of je daar binnen je werk meer ruimte voor kunt maken.
Niet elke les of taak wordt vanzelf leuk. Soms doe je iets omdat het nodig is of omdat het bij een doel past. Ook dat kan een goede reden zijn om door te gaan. Verwacht niet dat je voor alles intrinsiek gemotiveerd moet zijn.
Veelgestelde vragen over intrinsieke motivatie
Wat betekent intrinsiek?
Intrinsiek betekent dat iets bij de activiteit zelf hoort. Bij intrinsieke motivatie doe je iets om de interesse of het plezier dat je tijdens die activiteit ervaart.
Is intrinsieke motivatie beter dan extrinsieke motivatie?
Niet in elke situatie. Plezier kan helpen om bij een activiteit betrokken te blijven, terwijl een persoonlijk doel of een beloning ook een reden kan zijn om te beginnen. Vaak spelen meerdere redenen tegelijk mee.
Kun je iemand intrinsiek motiveren?
Je kunt interesse niet bij iemand afdwingen. Je kunt wel helpen door keuze te bieden, goed te luisteren en een uitdaging aan te laten sluiten bij wat iemand al kan. Dat geldt voor kinderen en volwassenen.
Wat als je nergens zin in hebt?
Onderzoek of vermoeidheid, te veel druk of een lastige taak meespeelt. Een kleinere stap of een andere aanpak kan helpen. Blijft het gebrek aan interesse aanhouden en heeft het veel invloed op je dagelijks leven, bespreek het dan met je huisarts.
Let bij een volgende activiteit eens op het moment waarop je aandacht vanzelf wordt getrokken. Dat kan je iets vertellen over wat jij interessant vindt, los van het resultaat dat je ermee bereikt.