Motivatie is wat je aanzet om iets te doen of een doel na te streven. Je kunt bijvoorbeeld gemotiveerd zijn omdat je een activiteit leuk vindt, omdat je het resultaat belangrijk vindt of omdat iemand iets van je verwacht. Welke reden voor jou meespeelt, heeft invloed op hoe je een taak ervaart en hoe makkelijk je ermee doorgaat.
Je motivatie hoeft niet elke dag even groot te zijn. Door te kijken naar wat je wilt bereiken en wat je tegenhoudt, kun je een aanpak vinden die beter bij je past.
Wat betekent motivatie in het dagelijks leven?
Een motivatie is een drijfveer of beweegreden. Ze geeft richting aan je gedrag: je doet iets om een bepaalde reden. Zo kun je een wandeling maken omdat je graag buiten bent, een klus afronden omdat je ruimte in huis wilt of een cursus volgen omdat je iets wilt leren.
Motivatie is niet hetzelfde als een goed voornemen. Een voornemen beschrijft wat je wilt doen; je motivatie gaat over waarom je dat wilt. Soms heb je meer dan één reden. Je kunt bijvoorbeeld graag met collega’s samenwerken én waarde hechten aan het salaris dat je verdient.
Een ander woord voor motivatie is afhankelijk van de zin drijfveer, beweegreden of reden. Het werkwoord motiveren kan zowel ‘een reden geven’ als ‘iemand aansporen’ betekenen.
Verschillende soorten motivatie
Motivatie kan voortkomen uit plezier in een activiteit, uit de waarde die je aan het resultaat geeft of uit druk die je ervaart. Die redenen kunnen naast elkaar bestaan.
- Vanuit plezier: je doet iets omdat de activiteit zelf je interesseert of omdat je ervan geniet. Dit heet intrinsieke motivatie.
- Voor een resultaat: je doet iets vanwege een gevolg buiten de activiteit zelf. Je ruimt bijvoorbeeld op omdat je een rustige werkplek wilt. Dit is een vorm van extrinsieke motivatie.
- Vanuit druk: je doet iets omdat je bang bent voor kritiek of omdat je vindt dat je het van jezelf moet.
Een resultaat nastreven betekent niet automatisch dat iemand anders je onder druk zet. Je kunt zelf kiezen om op te ruimen, ook als je opruimen niet leuk vindt. Het resultaat is dan belangrijk voor jou.
Er wordt daarom ook onderscheid gemaakt tussen autonome en gecontroleerde motivatie. Bij autonome motivatie ervaar je een eigen keuze: je vindt iets leuk of ziet er zelf het nut van in. Bij gecontroleerde motivatie voel je druk, van jezelf of van anderen. Die druk kan je wel in beweging brengen, maar kan ook spanning opleveren en het moeilijker maken om iets vol te houden.
Welke factoren beïnvloeden je motivatie?
Je drijfveren staan niet los van de situatie. Een taak kan de ene dag haalbaar voelen en de andere dag te veel zijn. Deze factoren kunnen meespelen:
- Het doel: als je weet waarom iets voor jou de moeite waard is, wordt het makkelijker om er aandacht aan te geven.
- Keuzevrijheid: zelf kunnen bepalen hoe je iets aanpakt, kan helpen om je betrokken te voelen.
- Vertrouwen in je kunnen: een taak die onmogelijk lijkt, kan je ontmoedigen. Een haalbare eerste stap geeft je de kans om te merken wat wel lukt.
- Steun en waardering: begrip of praktische hulp van anderen kan het makkelijker maken om door te gaan.
- Energie en omstandigheden: vermoeidheid, zorgen of een volle agenda kunnen ervoor zorgen dat een taak meer moeite kost.
Ook een ervaring met de taak zelf speelt mee. Als iets lukt, kun je meer vertrouwen krijgen om verder te gaan. Maar vooruitgang is geen garantie dat je altijd zin blijft houden. Een tegenvaller of verandering in je situatie kan je motivatie opnieuw beïnvloeden.
Zo vergroot je de kans dat je begint en doorgaat
Wachten tot je veel zin hebt, werkt niet altijd. Je kunt ook beginnen met een kleine handeling en daarna bekijken of je verder wilt. Deze aanpak helpt je om je eigen redenen en mogelijkheden duidelijk te krijgen:
- Kies een doel dat voor jou betekenis heeft. Formuleer wat je wilt en waarom. Bijvoorbeeld: “Ik wil mijn werkplek opruimen, zodat ik makkelijker kan vinden wat ik nodig heb.”
- Maak de eerste stap klein. Begin met één stapel papier in plaats van de hele kamer. Een duidelijke taak maakt beginnen eenvoudiger.
- Kies een passend moment. Bedenk wanneer er ruimte is voor de stap. Moet je steeds iets anders laten vallen, dan is je plan misschien te groot voor je agenda.
- Maak de taak makkelijker. Leg spullen klaar of vraag iemand om hulp. Een handige omgeving kan de drempel verlagen.
- Sta stil bij wat lukt. Kijk niet alleen naar wat nog moet gebeuren. Het afronden van een kleine stap kan vertrouwen geven voor de volgende.
- Pas je plan aan als het niet werkt. Vraag je af of de stap te groot is, het moment onhandig is of het doel niet meer bij je past.
Een beloning kan helpen om te beginnen, bijvoorbeeld een fijne pauze na een lastige taak. Toch werkt een beloning niet voor iedereen hetzelfde. Als je vooral druk voelt om iets te verdienen, kan het plezier in de activiteit afnemen. Gebruik een beloning daarom als hulpmiddel, niet als bewijs dat je alleen iets goed doet als het resultaat perfect is.
Wat kun je doen als je weinig motivatie voelt?
Weinig motivatie betekent niet meteen dat je lui bent. Misschien weet je niet waar je moet beginnen, geloof je niet dat je inspanning iets oplevert of ben je moe. Het kan ook zijn dat je een doel vooral nastreeft omdat anderen dat verwachten.
Probeer te benoemen waar de weerstand zit. Vind je de taak onduidelijk? Schrijf dan alleen de eerstvolgende handeling op. Lijkt het doel niet van jou? Onderzoek of je het kunt aanpassen aan iets wat je zelf belangrijk vindt. Heb je weinig energie, maak de stap dan kleiner of neem eerst rust.
Je hoeft niet alles met meer wilskracht op te lossen. Als je langere tijd nergens zin in hebt, je je somber voelt of je dagelijks leven eronder lijdt, bespreek dit dan met je huisarts.
Motivatie op het werk en bij een sollicitatie
Op het werk kunnen plezier in taken, een prettig team, waardering en salaris allemaal een rol spelen. Ook duidelijkheid helpt: als je weet wat er van je verwacht wordt en invloed hebt op je aanpak, kun je makkelijker bepalen hoe je een taak uitvoert.
Bij een sollicitatie vraagt een werkgever vaak naar je motivatie voor de functie. Daarmee wordt bedoeld waarom je juist dat werk wilt doen en waarom het bij je past. Een concreet antwoord verbindt de functie aan jouw interesse of ervaring. Bijvoorbeeld: “Ik werk graag met mensen en vind het prettig om vragen op te lossen. Daarom spreekt deze functie bij de klantenservice mij aan.”
Veelgestelde vragen over motivatie
Wat is het verschil tussen motivatie en motivering?
Een motivatie is een drijfveer of reden om iets te doen. Een motivering is meestal de uitleg of onderbouwing van een keuze of besluit. In de praktijk worden de woorden soms door elkaar gebruikt.
Kun je iemand anders motiveren?
Je kunt iemand aanmoedigen en omstandigheden bieden die helpen, bijvoorbeeld door te luisteren, keuzevrijheid te geven en haalbare stappen af te spreken. Je kunt niet voor een ander bepalen wat diegene belangrijk vindt.
Moet je altijd gemotiveerd zijn om iets te doen?
Nee. Je kunt ook op een gewoonte, afspraak of planning vertrouwen wanneer je weinig zin hebt. Vraag je wel af of je plan nog haalbaar is als het je steeds veel moeite kost.
Kies een kleine stap die past bij een doel dat jij de moeite waard vindt. Merk je dat die stap niet werkt, dan geeft dat informatie om je aanpak bij te stellen.